Maszyna kupiona w grudniu: jednorazowa amortyzacja w 2026 czy w 2027 r. — 213 000 zł, 219 000 zł i 100 000 zł

Grudniowe pytanie

Co roku, mniej więcej 10 grudnia, dzwoni klient z tym samym pomysłem: „Kupię teraz maszynę, to wejdzie w koszty tego roku”. Raz to tokarka CNC, raz bus, raz sześć laptopów i serwer.

Uczciwa odpowiedź brzmi „może” i zależy od trzech rzeczy, o których klient przez telefon zwykle nie mówi. Kiedy środek naprawdę przyjedzie i zacznie działać. Czy klient jest w tym roku małym podatnikiem. I czy to w ogóle dobry rok na ten odpis.

Poniżej liczby na przełom 2026 i 2027 r. oraz to, co sprawdziłbym w listopadzie, póki jeszcze da się zmienić plan.

Dwie ścieżki, trzy kwoty

W ustawach o PIT i CIT są dwie osobne jednorazowe amortyzacje. Ciągle się je myli.

	Ścieżka de minimis (art. 22k ust. 7 PIT / 16k ust. 7 CIT)	Ścieżka 100 000 zł (art. 22k ust. 14 PIT / 16k ust. 14 CIT)
Kto	mali podatnicy i podatnicy rozpoczynający działalność	każdy podatnik
Co	środki trwałe z grup 3–8 KŚT, bez samochodów osobowych	fabrycznie nowe środki trwałe z grup 3–6 i 8 KŚT
Limit roczny	50 000 euro: 213 000 zł w 2026 r., 219 000 zł w 2027 r.	100 000 zł
Dodatkowy warunek	pomoc wlicza się do limitu de minimis klienta	jeden środek ≥ 10 000 zł albo dwa łącznie ≥ 10 000 zł, każdy powyżej 3 500 zł

Limit w euro przelicza się po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedniego roku i zaokrągla do 1 000 zł. Na 2026 r. to 4,2586 zł, na 2027 r. 4,3770 zł — ten sam kurs, z którego wynikają limity na 2027 r., o których pisałem w zeszłym tygodniu.

W praktyce liczą się jeszcze dwie zasady. Po pierwsze, odpisy od środków do 10 000 zł wrzucanych od razu w koszty nie wliczają się do limitu w euro (art. 22k ust. 9). Sześć laptopów nie zabiera miejsca maszynie. Po drugie, dla jednego środka wybiera się jedną ścieżkę (art. 22k ust. 20). Różne środki mogą w tym samym roku iść różnymi ścieżkami, więc mały podatnik może puścić używanego busa przez de minimis, a fabrycznie nową prasę przez 100 000 zł.

Samochody osobowe odpadają z obu. Busy i ciężarówki z grupy 7 mogą iść przez de minimis, ale nie przez 100 000 zł. Przy samochodach i tak obowiązują limity z tekstu o limicie 100 tys. zł dla aut.

Data, która rozstrzyga: wprowadzenie do ewidencji

Odpis przypada na rok podatkowy, w którym środek trwały wprowadzono do ewidencji. Wprowadzić go można, gdy jest kompletny i zdatny do użytku. Nie w dniu zamówienia, nie w dniu zapłaty i nie w dniu wystawienia faktury.

Na tym grudniowe plany się sypią. Klient zamawia maszynę 5 grudnia, dostawca wystawia fakturę w KSeF 20 grudnia, maszyna przyjeżdża 12 stycznia, a montaż jest 15. Podatkowo to środek trwały 2027 r. Nie ma znaczenia, że faktura siedzi w grudniowym rejestrze zakupów. O tej różnicy między datą faktury a datą zdarzenia przy zwykłych kosztach pisałem w tekście o fakturach kosztowych na przełomie roku w KSeF. Przy środkach trwałych jest ostrzej, bo o rok przesuwa się cały odpis.

Pierwsze pytanie do klienta nie brzmi więc „za ile?”, tylko „kiedy to będzie stało w warsztacie, podłączone i działające?”. Poproście o protokół przyjęcia albo przynajmniej dokument dostawy z datą z 2026 r. Bez niego wprowadzenie w 2026 r. to ryzyko przy kontroli.

Dlaczego grudzień i styczeń to nie to samo

U małego podatnika przesunięcie zakupu za 1 stycznia zmienia dwie rzeczy: limit i rok, za który sprawdza się status.

• Wprowadzenie w grudniu 2026 r.: limit na 2026 r., czyli 213 000 zł, i status małego podatnika w 2026 r., czyli sprzedaż z VAT za 2025 r. nie wyższa niż 8 517 000 zł.
• Wprowadzenie w styczniu 2027 r.: limit na 2027 r., czyli 219 000 zł, i status w 2027 r., czyli sprzedaż z VAT za 2026 r. nie wyższa niż 8 754 000 zł.

Najciekawsze są przypadki blisko tych granic. Klient ze sprzedażą brutto 9,1 mln zł w 2026 r. jest małym podatnikiem w 2026 r. (o ile sprzedaż za 2025 r. była poniżej 8 517 000 zł), ale w 2027 r. już nie. Dla niego grudzień to ostatnia szansa na de minimis. Jeśli maszyna zjedzie na styczeń, zostaje tylko ścieżka 100 000 zł, i to pod warunkiem, że maszyna jest fabrycznie nowa.

Bywa też odwrotnie. Klient, który zużył już większość limitu na 2026 r., powiedzmy 190 000 zł na maszynę w czerwcu, ma w tym roku 23 000 zł zapasu, a od stycznia 219 000 zł. Zakup za 150 000 zł lepiej wprowadzić w styczniu.

Przykład liczbowy

Przedsiębiorca na podatku liniowym (19%), mały podatnik w obu latach, kupuje używaną maszynę CNC za 180 000 zł netto. VAT odlicza, więc wartość początkowa to 180 000 zł.

• Amortyzacja zwykła, wprowadzenie w grudniu 2026 r. Odpisy ruszają od miesiąca po wprowadzeniu, więc za 2026 r. odpis wynosi zero. Przy stawce liniowej 10% to 18 000 zł rocznie od 2027 r.
• De minimis, wprowadzenie w grudniu 2026 r. Całe 180 000 zł to koszt 2026 r., w ramach limitu 213 000 zł. Przy 19% to 34 200 zł podatku mniej za 2026 r. Na liniowym obniża to też podstawę składki zdrowotnej, liczonej od dochodu.
• De minimis, wprowadzenie w styczniu 2027 r. Te same 180 000 zł lądują w 2027 r., w limicie 219 000 zł, a oszczędność podatkowa przesuwa się o rok.

Decyzja nie brzmi „grudzień dobrze, styczeń źle”. Zależy od dochodu. Jeśli klient spodziewa się w 2026 r. 400 000 zł dochodu, a w 2027 r. mniej, grudzień jest dobrym wyborem. Jeśli dochód za 2026 r. to 60 000 zł, odpis 180 000 zł robi stratę 120 000 zł. Tę stratę da się wykorzystać już tylko później, na zasadach rozliczania strat. Więcej byłoby warte rozłożenie odpisów albo wprowadzenie środka w styczniu. Na skali boli to jeszcze bardziej, bo odpis, który trafia w 12% zamiast w 32%, traci większość wartości.

A tam, gdzie pytanie znika, powiedzcie to wprost. Na ryczałcie amortyzacji w kosztach nie ma wcale. W estońskim CIT podatek płaci się przy wypłacie, więc moment amortyzacji podatkowej prawie nie gra roli. Kogo to dotyczy od 2027 r., opisałem w tekście o estońskim CIT.

De minimis: część, której nikt nie sumuje

Ścieżka de minimis to pomoc publiczna. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/2831 pułap wynosi 300 000 euro na jedno przedsiębiorstwo w ciągu kroczących trzech lat i obejmuje całą pomoc de minimis, jaką klient dostał: ulgi w ZUS, PFRON, dotacje lokalne, wcześniejsze jednorazowe amortyzacje. Spółki powiązane liczą się razem.

Tu błędy są zwykle dwa. Po pierwsze, wartość pomocy to nie kwota odpisu. To ekwiwalent dotacji brutto z odroczenia zapłaty podatku, dużo mniejszy, liczony według wzoru z przepisów o pomocy publicznej. Biuro, które wpisuje do zestawienia 180 000 zł, zawyża. Biuro, które nie wpisuje nic, zaniża, a klient dowiaduje się o tym, gdy odrzucają mu wniosek o dotację. Po drugie, zestawienie nie ma właściciela. Dotację klient załatwiał przez innego doradcę, ulga w ZUS była dwa lata temu, a biuro wie tylko o amortyzacji. Wyszukiwarka SUDOP UOKiK pokazuje pomoc zarejestrowaną dla klienta i to rozsądny pierwszy krok.

W pełnych księgach jest jeszcze jedna konsekwencja. Jednorazowy odpis to wielkość podatkowa. Bilansowo maszyna dalej amortyzuje się przez okres użytkowania i powstaje różnica przejściowa. U klientów z ewidencją podatku odroczonego trafia na listę z tekstu o podatku odroczonym na koniec roku. U tych, którzy korzystają ze zwolnienia z art. 37 ust. 10, i tak dobrze wiedzieć, dlaczego amortyzacja podatkowa i bilansowa będą się rozjeżdżać przez dziesięć lat. Środek pojawi się też w polach amortyzacji podatkowej i bilansowej w JPK_ST_KR.

Lista na listopad

Przed 1 grudnia chciałbym mieć dla każdego klienta:

1. Planowane zakupy. Którzy klienci chcą kupić sprzęt przed końcem roku i jakie są przewidywane daty dostawy i montażu. Jeden mail w połowie listopada daje większość odpowiedzi.
2. Status w 2026 i 2027 r. Sprzedaż brutto za 2025 i 2026 r. wobec 8 517 000 zł i 8 754 000 zł. Klienci, którzy w 2027 r. tracą status, idą na górę listy.
3. Wykorzystany limit w 2026 r. Jednorazowe odpisy z tego roku, osobno dla każdej ścieżki.
4. Szacowany dochód za 2026 r. Wystarczy przybliżona kwota, żeby wykluczyć pułapkę roku ze stratą.
5. Zestawienie de minimis. Pomoc z ostatnich trzech lat, od klienta i z SUDOP.
6. Grudniowe faktury bez wprowadzenia w 2026 r. W pierwszym tygodniu stycznia: faktury zakupu środków trwałych z datą grudniową, przy których środek wprowadzono w styczniu albo wcale.

Gdzie pasuje agent

Większość tej listy powstaje z danych, które biuro już ma. Agent czyta faktury zakupowe z KSeF za listopad i grudzień i oznacza prawdopodobne środki trwałe: wartość netto powyżej 3 500 zł, opisy typu maszyna, urządzenie, pojazd, rodzaj dostawcy. Samochody osobowe odsiewa po opisie i kodzie CN. Dla każdego klienta sprawdza status na podstawie rejestru sprzedaży, sumuje jednorazowe odpisy z tego roku z ewidencji środków trwałych i wypisuje grudniowe faktury, do których nie ma pozycji w ewidencji.

Wynik to jedna linia na klienta: kandydat na środek trwały, data faktury, data wprowadzenia (jeśli jest), dostępna ścieżka, pozostały limit i czego brakuje (na przykład protokołu przyjęcia). Agent nie wprowadza środków, nie wybiera metody i niczego nie księguje. Decyzję podejmuje księgowa, najlepiej z szacowanym dochodem klienta na stole. Jak podchodzę do takich wdrożeń, opisuję na stronie agenci AI dla firm.

Jedno pytanie na ten tydzień

Którzy z Waszych klientów pytali w zeszłym grudniu o „kupienie czegoś przed końcem roku”? Większość biur wymieni pięciu bez zaglądania do systemu. Wyślijcie im ten mail z połowy listopada już teraz, póki daty dostaw da się jeszcze przesunąć.

Chcecie zobaczyć, jak taka lista wygląda dla Waszego portfela? Wyślijcie mi zanonimizowany rejestr zakupów z listopada i grudnia zeszłego roku, a pokażę Wam, które faktury agent by oznaczył.