JPK_ST_KR w biurze rachunkowym: projekt zwolnienia do 2028 r. zwalnia z wysyłki, nie z danych

Zwolnienie, o którym wszyscy słyszeli, dotyczy wysyłki, a nie ewidencji

W sierpniu 2026 r. Ministerstwo Finansów opublikowało projekt rozporządzenia, który zwalnia podatników CIT i spółki niebędące osobami prawnymi z przesyłania JPK_ST_KR, czyli części JPK_CIT o środkach trwałych, za lata podatkowe zaczynające się w 2026, 2027 i 2028 r. Nagłówki podsuwały oczywiste odczytanie: „czyli środki trwałe mamy z głowy do 2029”.

Nie macie. Z trzech powodów. Projekt dotyczy wysłania pliku, a nie tego, co ma być w ewidencji. Nie obejmuje wszystkich Waszych klientów. A większości danych, o które pyta struktura, urząd i tak może zażądać przy kontroli — a od nich zależy już Wasz JPK_KR_PD za 2026 r.

Najpierw status. Kiedy to piszę, 5 października, rozporządzenie jest projektem, a projekty w trakcie legislacji się zmieniają. Zanim oprzecie na nim plan, sprawdźcie, czy zostało podpisane i opublikowane. Rady poniżej są aktualne w obu wariantach.

Kogo projekt nie obejmuje

Projekt w opisach firm doradczych dotyczy podatników CIT oraz spółek niebędących osobami prawnymi. W żadnym komentarzu, który czytałem, nie rozciąga się go na podatników PIT na pełnych księgach.

Dla typowego biura to nie jest drobiazg. Jednoosobowe firmy i spółki cywilne, które przekroczyły próg pełnej księgowości, potrafią być sporą częścią portfela na pełnych księgach. I to właśnie u nich ewidencja środków trwałych najczęściej jest w złym stanie. Wiele z nich jeszcze kilka lat temu prowadziło KPiR, ewidencja była arkuszem, a amortyzacji bilansowej nikt nie oddzielał od podatkowej. Nie musiał.

Pierwsza robota w tym miesiącu to więc lista: każdy klient na pełnych księgach, z oznaczeniem CIT albo PIT. Przy klientach PIT przyjmijcie, że dane o środkach trwałych za 2026 r. podlegają raportowaniu, dopóki opublikowane rozporządzenie nie powie inaczej.

Nawet przy klientach CIT komentatorzy nie są zgodni, co dokładnie projekt znosi. Deloitte czyta go tak, że nie zmienia on daty, od której ewidencja ma spełniać wymagania, czyli 1 stycznia 2025 r. Inni czytają go szerzej. Kiedy eksperci się różnią, tani ruch jest jeden: trzymać dane w porządku i traktować zwolnienie jako ulgę przy wysyłce, a nie zgodę na odpuszczenie.

O co naprawdę pyta struktura

JPK_ST_KR opisuje każdy środek trwały i każdą wartość niematerialną w polach od E_1 do E_32. Numer inwentarzowy i data nabycia nie zajmą Wam dużo czasu. Zajmą go pola, które zakładają dwa osobne widoki tego samego składnika:

• Stawka amortyzacji podatkowej i stawka bilansowa. E_10A i E_10B to stawka podatkowa procentowo i kwotowo (w kwotowej ląduje amortyzacja jednorazowa), E_25A i E_25B to ich bilansowe odpowiedniki.
• Wartość początkowa podatkowa i bilansowa oraz jej zmiany. Ulepszenia, aktualizacje wyceny, częściowe zbycia.
• Umorzenie w obu ujęciach, za rok i narastająco.
• Symbol KŚT przy każdym środku trwałym (wartości niematerialne go nie mają).
• Dane o rozchodzie, jeśli środek sprzedano albo zlikwidowano, razem z przyczyną.

W większości małych firm amortyzacja bilansowa i podatkowa to ta sama liczba. To uprawniony wybór polityki rachunkowości, a nie błąd. Kłopot w tym, że „ta sama” to zwykle ustawienie domyślne, o którym nikt nie zdecydował. Program do ewidencji ktoś raz skonfigurował, stawkę bilansową skopiował z podatkowej i nikt nigdy nie spojrzał na te kolumny osobno. Struktura nie pozwala wykazać jednej, a drugiej zostawić pustej.

Organ pokazał też, jak rozumie „nie dotyczy”. W interpretacji z 25 maja 2026 r. (0111-KDIB2-1.4010.80.2026.1.ED) spółka na estońskim CIT zapytała, czy może wpisać zera w pola podatkowe, skoro nie amortyzuje już podatkowo. Dla środków nabytych przed zmianą formy opodatkowania odpowiedź brzmiała: nie, historyczną wartość podatkową i dotychczasowe odpisy trzeba wykazać. Zera przeszły tylko przy środkach kupionych po przejściu.

Co z tego wynika dla biura? Jeśli dziś nie umiecie odtworzyć podatkowej historii starego środka, macie problem — niezależnie od tego, kiedy wypadnie termin wysyłki.

Cztery miejsca, w których ewidencja zwykle się nie zgadza

Te wzorce sprawdzałbym najpierw, mniej więcej w kolejności, w jakiej wychodzą na jaw.

1. Ewidencja nie zgadza się z księgą. Wartość brutto środków w ewidencji powinna równać się saldu konta 010 (albo jego analityk), a umorzenie saldu konta 070. W praktyce ewidencja żyje w osobnym module albo arkuszu, a do księgi idzie miesięczne zestawienie amortyzacji. Po kilku latach pojawia się różnica: rozchody, które nie trafiły do ewidencji, środki zaksięgowane na 010 bez karty, ręczne poprawki. To najtańsze sprawdzenie i zarazem najbardziej przydatne, bo różnica tutaj oznacza, że plik i księgi będą sobie przeczyć.

2. Brak symboli KŚT, stare symbole albo symbol nie pasuje do stawki. Środki wprowadzone przed obecną klasyfikacją (KŚT 2016) często mają stary symbol, symbol tylko na poziomie grupy albo żadnego. Druga odmiana tego samego: symbol, z którego wynika jedna stawka ustawowa, a w ewidencji inna, bez indywidualnej stawki czy współczynnika podwyższającego, które by to tłumaczyły.

3. Remonty, które były ulepszeniami. Według ustawy o CIT wydatki na przebudowę, rozbudowę czy modernizację zwiększają wartość początkową, jeśli w roku podatkowym przekroczą 10 000 zł. W praktyce duże faktury za „remont” idą prosto w koszty, bo zaksięgowano je po opisie, a nie po tym, co faktycznie zrobiono. Grant Thornton wskazuje rozróżnienie remontu i ulepszenia jako jeden z obszarów, które JPK_CIT wyciąga na wierzch. Zgadzam się. To też najtrudniejsza poprawka po fakcie: zmiana wartości początkowej zmienia każdy odpis od tamtej pory.

4. Niskocenne środki trwałe bez jednej zasady. Składniki do 10 000 zł można od razu zaliczyć w koszty, a jeśli podatnik wybrał tę drogę, nie trafiają do ewidencji i nie trafiają do pliku. Problem to mieszanka: część niskocennych na kartach i amortyzowana, część w kosztach, bez spójnej zasady u danego klienta. Każda zasada jest w porządku. Brak zasady oznacza pytania.

Ile to kosztuje przy całym portfelu

Znowu z grubsza, to samo biuro co w tekście o JPK_CIT: 40 klientów na pełnych księgach. Załóżmy średnio 30 kart środków z obrotami albo saldem na klienta, czyli 1200 środków w portfelu.

Pełny ręczny przegląd po pięć minut na kartę (symbol, obie stawki, obie wartości, historia) to 100 godzin. Uzgodnienie ewidencji z kontami 010 i 070 to może pół godziny na klienta, kiedy się zgadza, i od dwóch godzin do dnia, kiedy się nie zgadza. Jeśli różnicę ma co czwarty klient, dochodzi kolejne 40–60 godzin.

Większość tego czasu to nie ocena. To otwieranie kart i porównywanie liczb.

Co robi agent, a co zostaje przy księgowej

To bardzo podobna praca do tej, którą opisałem przy znacznikach w planie kont: dużo czytania, na końcu krótka lista.

Agent może, tylko do odczytu:

• uzgodnić wartość brutto i umorzenie z ewidencji z kontami 010 i 070 u każdego klienta i pokazać różnicę per klient i per miesiąc;
• wypisać karty bez symbolu KŚT, z nieaktualnym symbolem albo ze stawką podatkową niepasującą do stawki ustawowej dla symbolu;
• wypisać karty, na których stawki i wartości bilansowe i podatkowe są identyczne, żeby księgowa potwierdziła, że to polityka, a nie ustawienie domyślne;
• przejrzeć konta kosztowe pod kątem faktur za remonty i modernizacje powyżej 10 000 zł na środek w roku i położyć je obok kart, do których prawdopodobnie należą;
• sprawdzić, czy niskocenne środki mają u klienta jedną zasadę: karta albo koszt, nie jedno i drugie.

Księgowa zostawia sobie:

• każdą decyzję o klasyfikacji, stawkach i o tym, czy wydatek był remontem, czy ulepszeniem. To decyzje podatkowe;
• korekty wartości początkowej i przeliczenie, które z nich wynika;
• rozmowę z klientem o tym, co wyszło.

To ten sam podział co w każdym moim projekcie dla księgowości: agent przygotowuje, człowiek podpisuje. Gdzie przebiega ta granica, opisałem w tekście agent AI a odpowiedzialność, a jak wygląda taka współpraca w praktyce, na stronie agenci AI dla firm.

Kalendarz, który nie zależy od projektu

• Październik: lista klientów według etapu i podatku (CIT czy PIT na pełnych księgach). Uzgodnienie ewidencji z 010 i 070 u każdego. Policzenie kart bez symbolu KŚT albo z symbolem niepasującym do stawki.
• Listopad: najpierw ewidencje klientów PIT, bo projekt ich nie obejmuje. Przegląd remontów powyżej progu. Razem z potwierdzeniami sald na koniec roku i pracą nad planami kont pod JPK_KR_PD.
• Grudzień: sprawdzenie, czy rozporządzenie podpisano. Tak czy inaczej, ewidencja jest w porządku, zanim zacznie się zamknięcie roku.

Jedna liczba na początek

Jeśli w tym miesiącu zrobicie tylko jedno, weźcie pięciu największych klientów na pełnych księgach i porównajcie wartość brutto z ewidencji z saldem konta 010 na 30 września. Policzcie, u ilu zgadza się co do grosza.

Pięć na pięć? Wasze ewidencje są w lepszym stanie niż u większości i zwolnienie naprawdę daje Wam czas. Dwa? Wtedy zwolnienie tylko odsuwa moment, w którym się o tym dowiecie. Chcecie, żeby ktoś drugi spojrzał na to porównanie, albo zobaczyć, jak to wygląda, kiedy agent robi je dla całego portfela? Napiszcie do mnie.