Estoński CIT od 2027 roku: wejście w trakcie roku ma zniknąć, więc decyzję trzeba podjąć do 1 lutego

Boczne drzwi się zamykają

Przez cztery lata estoński CIT miał wyrozumiały kalendarz. Spółka mogła zdecydować w marcu, zamknąć księgi na koniec miesiąca, złożyć ZAW-RD w kwietniu i być na ryczałcie od 1 kwietnia. Biura na tym polegały. Klienta, który przegapił styczeń, dało się przenieść później, kosztem jednego dodatkowego sprawozdania finansowego.

W 2027 r. to się kończy. Nowelizacja ustaw o PIT i CIT (projekt rządowy UD116, obecnie druk sejmowy nr 3137) usuwa wejście w trakcie roku. Od 2027 r. spółka wybierze estoński CIT tylko od początku roku podatkowego. W spółce z rokiem kalendarzowym oznacza to ZAW-RD złożone w urzędzie skarbowym do końca stycznia 2027 r. 31 stycznia 2027 r. to niedziela, więc faktyczny termin to poniedziałek 1 lutego 2027 r.

Kto go przegapi, następną szansę ma 1 stycznia 2028 r. Decyzja, która miała dwanaście wejść w roku, ma teraz jedno.

Jedno zastrzeżenie. Kiedy to piszę (24 października 2026 r.), ustawa jest jeszcze w parlamencie, a wejście w życie zaplanowano na 1 stycznia 2027 r. Dopóki nie ukaże się w Dzienniku Ustaw, traktujcie zasadę o wejściu w trakcie roku jako planowaną, nie przesądzoną. Dla planowania to bez znaczenia: jeśli Wasi klienci mają zmienić formę opodatkowania w 2027 r., planujcie na 1 stycznia.

Ile jest wart 1 lutego: jedna spółka, dwa reżimy

Spółka z o.o., mały podatnik, dwóch wspólników będących osobami fizycznymi, trzech pracowników na pełny etat, 400 000 zł zysku rocznie, w całości wypłacanego. Liczę tak, jak w większości porównań: sam podatek i 400 000 zł jako podstawa w obu reżimach, choć każdy z nich liczy zysk trochę inaczej.

Klasyczny CIT 9%. 36 000 zł CIT, 364 000 zł dywidendy, od tego 19% PIT, czyli 69 160 zł. Razem: 105 160 zł, efektywnie 26,29%.

Estoński CIT 10%. 40 000 zł CIT od wypłaconego zysku. Wspólnicy płacą 19% PIT, czyli 76 000 zł, pomniejszone o 90% CIT zapłaconego przez spółkę (36 000 zł), więc 40 000 zł. Razem: 80 000 zł, efektywnie 20%.

Różnica: 25 160 zł rocznie. Spółka, która nie jest małym podatnikiem, porównuje 20% ryczałtu z 19% klasycznego CIT, przy odliczeniu 70%, co daje 25% wobec 34,39%: około 37 600 zł rocznie przy tym samym zysku.

Teraz ta sama spółka, ale w 2027 r. wszystko reinwestuje i nic nie wypłaca. Klasyczny CIT i tak zabierze w 2027 r. 36 000 zł. Estoński nie zabierze nic, dopóki zysk nie wyjdzie ze spółki. U klienta, który kupuje maszyny albo stawia magazyn, to odroczenie często jest prawdziwym powodem zmiany, ważniejszym niż niższa łączna stawka.

Jeśli taka spółka przegapi 1 lutego, przez cały 2027 r. płaci klasyczny CIT. To 25 000 zł, jeśli wypłaca zysk, albo 36 000 zł zamrożonej gotówki, jeśli reinwestuje.

Kto nie może albo nie powinien

Porównanie stawek to łatwiejsza połowa. Prawdziwa praca biura to warunki, a większość z nich wynika z danych, które biuro już ma:

• Wspólnicy. Wyłącznie osoby fizyczne (wąskim wyjątkiem są sytuacje z fundacją rodzinną). Spółka, która ma wśród wspólników inną spółkę, odpada.
• Udziały. Sama spółka nie może mieć udziałów w innych spółkach ani jednostek w funduszach inwestycyjnych.
• Zatrudnienie. W większości przypadków co najmniej trzech pracowników na pełny etat, którzy nie są wspólnikami, albo równoważne wydatki na wynagrodzenia z innych umów. Nowelizacja to luzuje: umowy o pracę i inne umowy będzie można liczyć łącznie. Nowe spółki mają ulgę przez pierwsze lata.
• Przychody pasywne. Odsetki, należności licencyjne, transakcje z podmiotami powiązanymi i podobne nie mogą przekroczyć 50% przychodów.
• Księgi. Pełna księgowość według ustawy o rachunkowości i zatwierdzone sprawozdanie finansowe. Przy wejściu od 1 stycznia tę funkcję pełni sprawozdanie za 2026 r., więc dodatkowe zamknięcie ksiąg nie jest potrzebne.

Jest jeszcze coś, co nie jest warunkiem, ale często rozstrzyga sprawę:

• Nierozliczone straty. Strat sprzed ryczałtu nie da się rozliczyć w estońskim CIT i nie wracają, kiedy spółka z niego wyjdzie. Weźmy spółkę z nierozliczoną stratą 120 000 zł z 2024 r. Na klasycznym CIT rok 2027 może ją kosztować prawie nic. Po przejściu na ryczałt ta strata przepada.

Do tego dochodzi podatek odroczony i korekty przejściowe, które mają znaczenie zwłaszcza w spółkach z dużymi rezerwami albo różnicami na środkach trwałych. To temat dla doradcy podatkowego, nie punkt na liście kontrolnej. Ale biuro powinno wiedzieć, których klientów to dotyczy, zanim rozmowa się zacznie.

Status małego podatnika na 2027 rok

Stawka 10% zależy od statusu małego podatnika, który na 2027 r. wyznacza przychód za 2026 r.: do równowartości 2 mln euro z VAT, po kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października. Na 2027 r. to 8 754 000 zł, jak wyliczyłem we wpisie o limitach na 2027 rok. Spółka, która w 2026 r. przekroczy tę granicę, porównuje 20% z 19%, a nie 10% z 9%, i wynik wychodzi inny.

Ilu klientów to dotyczy

Typowe biuro, z którym pracuję, ma 20–30 spółek na pełnych księgach. Zwykle kilka już jest na estońskim CIT, a pytanie dotyczy reszty. Z mojego doświadczenia wynika, że sam warunek dotyczący wspólników odsiewa jedną trzecią z nich, a warunek zatrudnienia kolejną trzecią. Zostaje pięć do ośmiu spółek, przy których porównanie warto policzyć porządnie.

Ręcznie to cztery źródła na klienta: KRS dla wspólników, listy płac dla zatrudnienia, księga główna dla przychodów pasywnych i archiwum CIT-8 dla strat. Do tego plan wypłaty zysku, który istnieje tylko w głowie właściciela. Godzina na spółkę, jeśli wszystko jest tam, gdzie powinno. W listopadzie, obok rozmów o formie opodatkowania z jednoosobowymi firmami, nikt tej godziny nie ma.

Typowe błędy:

• Decyzję odkłada się „na po zamknięciu roku”. Przy starych zasadach było to irytujące, ale do nadrobienia. Przy nowych oznacza czekanie do 2028 r.
• Porównanie pomija stratę. 20% wygląda lepiej niż 26,29%, dopóki do rachunku nie wejdzie strata 120 000 zł.
• Nikt nie sprawdza listy wspólników. Spółka holdingowa dopisana jako wspólnik dwa lata temu zamyka drogę do ryczałtu i łatwo to przeoczyć.
• Nikt nie pyta o dywidendy. Spółka, która wszystko reinwestuje, i spółka, która wszystko wypłaca, dostają różne odpowiedzi, a biuro często nie wie, z którą z nich rozmawia.

Co przygotowuje agent

Agent z dostępem do odczytu danych biura może zebrać tę listę w listopadzie, w ramach zamknięcia miesiąca, które biuro i tak prowadzi:

• Odczytuje listę wspólników z KRS dla każdej spółki i oznacza każdego, kto nie jest osobą fizyczną.
• Odczytuje zatrudnienie i listy płac za 2026 r. i sprawdza próg zatrudnienia miesiąc po miesiącu, a nie tylko na koniec roku.
• Liczy przychody pasywne z kont księgi głównej, które biuro raz przypisze (odsetki, licencje, przychody od podmiotów powiązanych), jako udział w przychodach ogółem.
• Odczytuje nierozliczone straty z CIT-8 z poprzednich lat i przychody za 2026 r. pod status małego podatnika.
• Liczy porównanie dla obu reżimów w dwóch wariantach, pełnej wypłaty i pełnej reinwestycji, i przy każdej spółce wpisuje jedną linijkę: „spełnia wszystkie warunki, ok. 25 000 zł rocznie przy pełnej wypłacie, ZAW-RD do 1 lutego” albo „ma 120 000 zł nierozliczonej straty, na 2027 r. tańszy klasyczny CIT”.

Agent nie wybiera formy opodatkowania i nie składa ZAW-RD. Decydują księgowa i doradca podatkowy razem z właścicielem. I musi to zrobić człowiek: połowa odpowiedzi zależy od tego, co właściciel zamierza zrobić z pieniędzmi. Jak taki podział pracy wygląda w biurze, opisuję na stronie agenci AI dla firm.

Jedna rzecz do zrobienia w tym tygodniu

Wypiszcie swoje spółki na pełnych księgach. Przy każdej zapiszcie dwa słowa: „osoby fizyczne” albo „nie” przy wspólnikach i „tak” albo „nie” przy trzech pracownikach spoza wspólników przez cały 2026 r. Każda spółka z „osoby fizyczne” i „tak” powinna usłyszeć od Was w listopadzie, nie w styczniu.

Chcecie zobaczyć taką listę zbudowaną z danych KRS, list płac i ksiąg Waszych klientów? Napiszcie do mnie. Wezmę jeden miesiąc prawdziwych danych i pokażę, które spółki agent oznacza i dlaczego.