JPK_KR_PD u klientów PIT na pełnych księgach: plik wysyła spółka, podatek płacą wspólnicy

Klienci, o których zapomina się przy JPK_CIT

Kiedy biura rozmawiają o JPK_CIT, rozmawiają o spółkach kapitałowych: sp. z o.o., CIT-8, termin w marcu. Tę wersję opisałem w zeszłym tygodniu w tekście o JPK_CIT za 2026 rok i planie kont.

Tyle że prawie każde biuro ma też grupę pośrodku: podatników PIT na pełnych księgach. Spółki jawne osób fizycznych, które lata temu przekroczyły próg i musiały przejść na księgi. Kilka spółek cywilnych i partnerskich. Jednoosobowe działalności, które przeszły na pełną księgowość z wyboru albo z obowiązku.

One też składają JPK_KR_PD, tylko na podstawie ustawy o PIT, a nie o CIT. Zasady różnią się w trzech miejscach, które przy planowaniu robią różnicę: kto wysyła plik, od kiedy i co trafia do sekcji podatkowej.

Pierwszy czy drugi etap, decyduje deklaracja VAT

Pierwsze pytanie: od którego roku zaczyna dany klient? U podatników PIT i spółek na pełnych księgach etap idzie za rozliczeniem VAT:

• JPK_V7M (VAT miesięczny): pierwszy JPK_KR_PD obejmuje 2026 rok. Co do zasady razem z nim idzie JPK_ST_KR, czyli ewidencja środków trwałych za ten sam okres. Sierpniowy projekt rozporządzenia MF zwalnia z jej wysyłki za lata 2026–2028 spółki niebędące osobami prawnymi (obok podatników CIT), ale nie JDG na pełnych księgach. Szczegóły w tekście o JPK_ST_KR i pułapce zwolnienia.
• JPK_V7K (VAT kwartalny): pierwszy plik obejmuje 2027 rok.

W tym samym biurze mogą więc być dwie spółki jawne z niemal identycznymi księgami, z których jedna jest już w pierwszym raportowanym roku, a druga jeszcze nie. Część klientów w którymś momencie przechodziła z VAT miesięcznego na kwartalny albo odwrotnie. Sprawdziłbym bieżące rozliczenie każdego z nich, a nie polegał na pamięci.

Według obecnego brzmienia art. 24a ustawy o PIT termin to termin zeznania rocznego, czyli za 2026 rok 30 kwietnia 2027 r. Rządowy projekt (UD350, obecnie druk sejmowy 2445) przesuwa go na 31 lipca po zakończeniu roku podatkowego. W chwili pisania nie znalazłem potwierdzenia, że ustawę uchwalono. Nie planujcie wiosny pod 31 lipca, dopóki zmiana nie ukaże się w Dzienniku Ustaw.

Plik wysyła spółka, podatek płacą wspólnicy

Tu biura mylą się najczęściej, bo działa to odwrotnie niż reszta podatków spółki osobowej.

Spółka jawna osób fizycznych nie jest podatnikiem podatku dochodowego. Podatnikami są wspólnicy, każdy we własnym PIT-36 albo PIT-36L, według udziału w zysku. Można by więc oczekiwać, że plik wyślą wspólnicy. Nie wysyłają. W odpowiedzi z 28 kwietnia 2026 r., przytoczonej przez podatki.biz, Ministerstwo Finansów napisało, że księgi, a z nimi obowiązek ich przesłania, należą do podmiotu, który je prowadzi. W pliku wykazuje się wartości dla całej spółki i nic nie jest rozbijane na wspólników. Wspólnicy będący osobami fizycznymi nie wysyłają osobnego JPK_KR_PD za swój udział.

Wynikają z tego dwie rzeczy:

1. Sekcja RPD ma zera. Spółka osób fizycznych nie ma podatku dochodowego do rozliczenia, więc w węźle RPD wykazuje wartości zerowe. Wspólnik, który sam jest podatnikiem CIT, np. sp. z o.o. w spółce jawnej, wykazuje swój udział w przychodach i kosztach we własnym pliku, proporcjonalnie do prawa do udziału w zysku.
2. Znaczniki kont i tak trafiają do pliku. Konta spółki dostają znaczniki jak w każdych innych księgach, łącznie z podatkowymi. Urząd widzi więc, które koszty spółka uznaje za podatkowe. Nie widzi tylko wyliczenia, które przekłada to na podatek każdego wspólnika.

Arkusz, który przestaje być niewidoczny

Dlaczego ten drugi punkt jest ważny? W większości biur przejście od ksiąg spółki do zeznań wspólników to arkusz. Wynik roku, minus koszty niepodatkowe, udział każdego wspólnika, korekty osobiste, przepisanie do PIT-36L.

Do tej pory nikt spoza biura nie widział tego arkusza obok ksiąg. Od 2026 r. urząd ma księgi ze znacznikami podatkowymi w jednym pliku, a zeznania wspólników w drugim. Załóżmy, że znaczniki na kontach spółki mówią, że 18 400 zł reprezentacji to koszt niepodatkowy, a arkusz pod zeznaniami wspólników wyłączył 11 000 zł. Tę różnicę system analizy ryzyka znajdzie sam. Nikogo nie musi o nic pytać.

Skąd biorą się takie rozjazdy? Głównie z tych samych miejsc co w spółkach kapitałowych, tylko z przepisami ustawy o PIT:

• Reprezentacja i reklama na jednym koncie. Koszty reprezentacji nie są kosztem (art. 23 ust. 1 pkt 23 ustawy o PIT), reklama co do zasady jest.
• Samochody. Samochód osobowy używany też prywatnie to koszt w 75% (art. 23 ust. 1 pkt 46a). Jedno konto eksploatacji dla tego auta i firmowego busa nie udźwignie jednego uczciwego znacznika.
• Odsetki i kary. Odsetki od kredytu obok odsetek od zaległości podatkowych, kary umowne obok mandatów.

Jest też źródło typowe tylko dla spółek osobowych: udział w zysku zmienił się w trakcie roku. W czerwcu doszedł wspólnik albo umowa zmieniła podział z 50/50 na 60/40. Księgom to obojętne. Arkuszowi podziału już nie, a to jedyne miejsce, w którym to wyliczenie w ogóle istnieje.

Jednoosobowe działalności na pełnych księgach

Przy JDG na pełnych księgach jest w jednym prościej: księgi i zeznanie należą do tej samej osoby, więc nie ma kroku podziału. Znaczniki kont mają za to ten sam problem z kontami mieszanymi. W dodatku JDG ma zwykle więcej kosztów na granicy prywatnego niż spółka kapitałowa: samochód używany prywatnie, telefon, biuro w domu. To więcej kont, na których traktowanie podatkowe nie jest jednolite.

U nich sekcja RPD nie ma zer. Wypełnia się ją w pliku domykającym okres, tak jak w spółkach z tekstu z 4 października, a w plikach cząstkowych wpisuje się tam zero. Plik próbny za styczeń–wrzesień będzie więc wyglądał na kompletny. A najtrudniejszej części w nim nie ma.

Szacunek dla typowego biura

Załóżmy, że biuro ma 30 klientów PIT na pełnych księgach: 18 spółek jawnych i 12 JDG, z czego 20 rozlicza VAT miesięcznie. To 20 plików za 2026 rok i 10 kolejnych rok później.

Jeśli typowy klient ma 180 kont analitycznych z obrotami, a przypisanie znacznika do prostego konta zajmuje minutę, wychodzą trzy godziny na klienta. Dla grupy z 2026 roku to 60 godzin. Potem konta mieszane. Rozdzielisz konto w październiku, przeksięgowujesz dziewięć miesięcy. Zostawisz do kwietnia, będzie dwanaście, i to w tych samych tygodniach co wszystkie PIT-36L.

Na to nakłada się praca typowa dla spółek osobowych: przy każdej z 18 spółek jedno sprawdzenie, czy suma kosztów niepodatkowych ze znaczników zgadza się z arkuszem podziału. Jeśli księgi i arkusz się zgadzają, idzie szybko. Jeśli nie, robi się z tego długa robota.

Co tu robi agent

Agent może:

• przejść listę klientów i posortować każdego klienta PIT na pełnych księgach według VAT (V7M albo V7K), formy prawnej i tego, czy któryś wspólnik jest podatnikiem CIT. Od razu wiadomo, kto składa za 2026, kto za 2027, a czyj wspólnik potrzebuje własnych wpisów w RPD;
• wygenerować próbny JPK_KR_PD za styczeń–wrzesień dla grupy z 2026 roku i wypisać konta bez znaczników;
• przeczytać opisy zapisów na kontach kosztowych i wskazać konta, które wyglądają na mieszane;
• porównać sumę kosztów niepodatkowych z proponowanych znaczników z kwotą w arkuszu podziału każdej spółki i oznaczyć spółki, w których udział w zysku zmienił się w trakcie roku.

Księgowa zostawia sobie:

• każdą decyzję o traktowaniu podatkowym;
• podział między wspólników i zeznania wspólników;
• plik domykający i jego wysyłkę.

To ta sama granica, którą stawiam w każdym projekcie dla księgowości: agent przygotowuje listę, człowiek podpisuje. Więcej o tym w tekście agent AI a odpowiedzialność. Jeśli macie też klientów PIT na KPiR, ich plik to inna struktura z innymi lukami, zob. JPK_PKPiR za 2026 rok. Jak wygląda taka współpraca w praktyce, opisuję na stronie agenci AI dla firm.

Jedna lista na ten miesiąc

Każdy klient PIT na pełnych księgach i dwie kolumny: V7M czy V7K oraz spółka czy JDG. Zaznaczcie spółki, w których w tym roku zmienił się udział w zysku. Z tej listy wynika, ile plików macie za 2026 rok i które z nich wymagają najwięcej uwagi.

Chcecie zobaczyć, jak agent buduje taką listę z Waszego ERP i kartotek klientów? Napiszcie do mnie. Przejdę z Wami przez jedną spółkę i powiem uczciwie, czy przy Waszej skali automatyzacja ma sens.